Doçentlik Başvurusunun Reddi (İptali) İşlemlerine Karşı Açılacak İptal Davaları

Doçent kimdir?

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Tanımlar başlıklı 3. Maddesinin “Öğretim Üyeleri” başlıklı m bendinin (2) numaralı fıkrasında doçent tanımı yapılmıştır. Buna göre Doçent, Üniversitelerarası Kurul tarafından verilen doçentlik akademik unvanına sahip kişidir.

Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) Nedir?

Üniversitelerarası Kurul, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 3/b ve 11. maddesi uyarınca, Üniversite rektörleri ile her üniversite senatosunun o üniversiteden dört yıl için seçeceği birer profesörden oluşan bir üst kuruluştur.

Üniversitelerarası Kurul akademik bir organ olup, 2547 sayılı Kanun m.11/b bendi uyarınca Kurulun en önemli görevlerinden biri, Doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermektir.

Doçentlik Yönetmeliğinin Amaç ve Kapsamı Nedir?

15.04.2018 tarih, 30392 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Doçentlik Yönetmeliğinin amacı, doçentlik değerlendirmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Bu Yönetmelik, doçentlik bilim/sanat alanlarının belirlenmesi, doçentlik başvurusu yapabilme şartları, başvuru zamanı ve usulü, doçentlik değerlendirme jürilerinin oluşturulması, doçentlik sürecinin yürütülmesi, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen intihal, diğer bilimsel araştırma ve yayın etiği ve disipline aykırılık iddiaları dolayısıyla izlenecek yollarla komisyonların teşkiline ve görevlerine ilişkin hükümleri kapsar.

Doçentlik başvurusu ne zaman yapılır?

Üniversitelerarası Kurul tarafından başka bir tarih belirlenmedikçe doçentlik başvuruları, yılda iki kez olmak üzere Mart ve Ekim ayının yirminci günü başlayıp, en geç ilgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimine kadar yapılır.

Doçentlik başvurusu nasıl yapılır?

Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurula elektronik ortamda belgeler ve bütün akademik çalışmalar yüklenmek suretiyle yapılır. Belgelerin aslının veya onaylı suretinin ibrazının gerekli olduğu hallerde, adaylar bu belgeleri elden veya posta ile Üniversitelerarası Kurula gönderir. Doçentlik Komisyonu gerekli gördüğü bilim/sanat alanından başvuran adayların değerlendirmeye esas akademik çalışmalarını jüri üyelerine fiziki olarak göndermesine de karar verebilir.

Doçentlik başvuru ölçütleri nelerdir?

• Türkiye’de doktora yapmış, tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanı almış veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış ya da doktora, sanatta yeterlik ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlığın yurt dışından alındığı hallerde, bu unvanın denkliğine sahip olmak,

• Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak, doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek,

• Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak

  
  

Doçentlik başvuruları nasıl değerlendirilir?

Doçentlik başvuruları, adayın bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun hareket edip etmediği, asgari başvuru şartlarını sağlayıp sağlamadığı, eserlerin nitelik ve özgünlüğü, bilim alanına yaptığı katkısı ve bir bütün halinde alanındaki yetkinliği yönlerinden değerlendirilir. Adayın asgari başvuru şartlarını sağlamış olması eser değerlendirmesinde başarılı olduğu anlamına gelmez. Jürinin bilimsel araştırma ve yayın etiği ihlali yönündeki değerlendirme raporları, ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu tarafından incelenir. Jürinin adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yönündeki değerlendirme raporları ise Doçentlik Komisyonu tarafından incelenir.

Asgari başvuru şartlarını sağlamadığı tespit edilen adayın doçentlik başvurusu Doçentlik Komisyonu tarafından iptal edilir. Asgari başvuru şartlarını sağlamadığına ilişkin jüri raporu/raporları isimleri gizlenerek Doçentlik Komisyonu kararı ile birlikte elektronik ortamda adayın erişimine açılır. Diğer jüri üyelerinin raporları adayın erişimine açılmaz. Asgari başvuru şartlarını sağlamadığı gerekçesiyle başvurusu iptal edilen adayın yeniden aynı bilim/sanat alanından doçentlik başvurusunda bulunması halinde iptale konu olan başvuru dönemine ait bilgi ve belgeler ile asgari başvuru şartlarını sağlamadığına ilişkin Doçentlik Komisyonu kararı yeni başvuruda jüri üyelerinin erişimine açılır.

Adayın asgari başvuru şartlarını sağladığının tespit edilmesi halinde ise ilgili jüri üyesine/üyelerine “başarılı/başarısız” şeklinde değerlendirme raporu hazırlaması için Doçentlik Komisyonu tarafından ek süre verilir. Ek süre içinde rapor düzenlemeyen jüri üyesinin görevi Doçentlik Komisyonu tarafından sonlandırılır. Görevi sonlandırılan üye/üyeler ile “asgari başvuru şartlarını sağlamamıştır” görüşünde ısrar eden üye/üyeler yerine yedek üye raporları sırasıyla değerlendirmeye alınır. Doçentlik değerlendirme jürisi, hakkında bilimsel araştırma ve yayın etiği ihlali bulmadığı ve asgari başvuru şartlarını sağladığını tespit ettiği adayın akademik çalışmalarının niteliği ve bilim/sanat alanına katkısını esas almak suretiyle “başarılı” veya “başarısız” bulduğunu belirten ayrıntılı ve gerekçeli bir değerlendirme raporu hazırlar. Jüri üyesi raporunu süresi içinde Doçentlik Bilgi Sistemine yükler.

Jüri raporları tamamlandığında, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır ve erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Değerlendirmeye esas alınan raporlar, başvurunun etik ihlal sebebiyle iptal edilmesi durumunda etik ihlal tespitinde bulunan jüri raporu/raporları; asgari şartları sağlamaması sebebiyle iptal edilmesi durumunda asgari başvuru şartlarını sağlamadığına ilişkin jüri raporu/raporları ve adayın başarılı/başarısız olması durumunda asıl jüri üyeleri tarafından düzenlenen raporlardır. Değerlendirmeye esas alınan raporlar dışındaki raporlar adayların erişimine açılmaz. Beş üyeden oluşan jürilerde en az üç üyenin, üç üyeden oluşan jürilerde ise en az iki üyenin adayı başarılı bulması halinde aday başarılı sayılır.

Doçentlik başvurusunda bulunup başarısız olan adayın yeniden aynı bilim/sanat alanından doçentlik başvurusunda bulunması halinde başarısız olduğu son döneme ait bilgi ve belgeler ile başarısız sayılmasına esas olan raporlar, jüri üyelerinin isimleri gizlenmek suretiyle yeni başvuruda jüri üyelerinin erişimine açılır. Bilimsel/sanatsal yayın ve akademik çalışmalarının değerlendirilmesi sonucunda başarılı olan adaya, Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulu kararı ile ilgili bilim/sanat alanında “Doçentlik Unvanı” verilir ve “Doçentlik Belgesi” düzenlenir.

Doçentlik başvurusu reddedilen aday tekrar ne zaman doçentlik başvurusunda bulunabilir?

• Öğrenim belgesi, tez, yabancı dil belgesi ve başvuru için gerekli diğer belgelerin eksik/hatalı olduğu ve/veya doçentlik başvuru kılavuzundaki usule aykırı şekilde başvuruda bulunulduğu tespit edilen adayın doçentlik başvurusu Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından reddedilir. Doçentlik başvurusu bu gerekçelerle reddedilen aday takip eden dönemlerde yeniden doçentlik başvurusunda bulunabilir.

• Asgari başvuru koşullarını sağlamadığı gerekçesiyle başvurusu iptal edilen aday iptal gerekçelerini dikkate alarak başvuru şartlarını sağlamak kaydıyla izleyen dönemde yeniden başvuruda bulunabilir. İptale konu olan eksiklikler giderilmeden yapılan başvurular Doçentlik Komisyonunca reddedilir.

• Doçentlik değerlendirme jürisi tarafından başarısız bulunan aday, jüri tarafından eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla müracaat dönemi esas alınmak suretiyle en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir.

• Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık iddiası hakkında yapılacak inceleme neticesinde etik ihlalde bulunduğuna karar verilen ve başvurusu iptal edilen aday, müracaat dönemi esas alınmak suretiyle en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir.

• Yanıltıcı bilgi veya belge sunulduğunun tespiti üzerine başvurusu iptal edilen aday, müracaat dönemi esas alınmak suretiyle en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir

• Lisansüstü tezlerindeki intihal ve sahtecilik sebebiyle başvurusu iptal edilen adaylar bu tezleri kullanarak tekrar doçentlik başvurusunda bulunamaz. Bu hükme aykırı şekilde başvurduğu tespit edilen adayların başvurusu Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından reddedilir.

• Doçentlik başvurusu sonuçlanmamış adaylar aynı ya da farklı bilim/sanat alanından yeniden doçentlik başvurusunda bulunamazlar.

  
  

Doçentlik unvanının kazanılması ile doçentlik kadrosuna atanma aynı şey midir?

Doçentlik Unvanının kazanılması ile doçentlik kadrosuna atanma işlemi farklı işlemlerdir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 21. Maddesinin 3-d ve e maddelerinde bu husus açıkça düzenlenmiştir.

Bu kapsamda doçent kadrosuna atama için, öncelikle,  Doçentlik unvanına sahip olan yükseköğretim kurumları tarafından kadro ilanına çıkılması ve ilan edilen doçent kadrosuna başvuru yapılması gerekmektedir. Yükseköğretim kurumları, doçentlik unvanına sahip olmanın yanında Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim veya sanat disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler. Yükseköğretim kurumlarının belirlediği ek koşullar arasında sözlü sınavın yer alması halinde bu sınav Üniversitelerarası Kurul tarafından oluşturulacak jürilerce yapılır.

Sonuç olarak atanma sürecini sırasıyla, kadro ilanı – başvuru-  başvurunun incelenmesi- Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun kararı ve Rektör tarafından atama işleminin yapılması olarak sıralayabiliriz.

Doçentlik başvurusunun reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak iptal davaları

Doçentlik başvurusunun reddine ilişkin idari işlemlere karşı, Üniversitelerarası Kurula itiraz edebileceği gibi, doğrudan bu işlemlere karşı süresi içerisinde yargı yoluna da başvurabilir. Adayların ve jüri üyelerinin doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazları ile resen tespit edilecek hususlar Doçentlik Komisyonu tarafından incelenerek karara bağlanır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Doçentlik başvurusunun reddine ilişkin idari işlemlere karşı açılacak iptal davalarında görevli Mahkeme İdare Mahkemeleri olup, yetkili Mahkeme, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

İlgili Yargı Kararları

• “….Doçent unvanın alınması ve fiilen ders verilmiş olması koşuluyla ek ders ücretinden faydalanılabileceği, geliştirme ödeneği, ve eğitim öğretim ödeneği için doçent unvanının alınmış olması ve doçent kadrosuna atanmamış ise emekliliğe esas derecenin en azından 3. derecede bulunması gerektiği, makam ve görev tazminatı için doçentlik kadrosuna atanmanın gerektiği, döner sermaye katkı payı için doçent unvanı alınmış olmasının yeterli olduğu….” (Danıştay 8. D., E. 2014/7419 K. 2016/548 T. 3.2.2016)

•  “….FETÖ/PDY aidiyeti, iltisakı veya irtibatı bulunduğundan bahisle kamu görevinden çıkarılan davacının doçentlik başvurusunun iptal edilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır….” (Danıştay  5. D., E. 2021/9615 K. 2022/36 T. 25.1.2022)

• “….davacının doçentlik başvurusunda asgari başvuru koşullarını sağladığı sonucuna varıldığından, doçentlik başvurusunun bu sebeple iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiş olup, idare mahkemesi kararı da sonucu itibariyle yerinde görülmüştür….” (Ankara BİM, 4. İDD, E. 2019/3700 K. 2020/803 T. 1.6.2020)

• “….davacı tarafından doçentlik dosyasına sunulmayan ve davalı idare tarafından da doçentlik dosyasına sunulmadığı teyit edilen bir eser nedeniyle davacının doçentlik sınavının ilk aşaması olan eser incelemesi aşamasından başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmamaktadır….” (Danıştay 8.D., E. 2017/1380 K. 2021/245 T. 21.1.2021)

• “….Bu durumda, somut uyuşmazlıkta daha önce 2016 yılı Nisan dönemi Doçentlik başvurusu üzerine yapılan incelemede etik ihlalinde bulunduğu karar altına alınan davacının, 2018 yılı Ekim döneminde yaptığı Doçentlik başvurusunda söz konusu yönergenin 6.maddesi ve kılavuz hükümleri uyarınca etik ihlaline ilişkin bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği, bu suretle 2018 Ekim dönemi doçentlik başvurusunun usulüne uygun olarak yapılmadığı anlaşılmakla, davacının söz konusu yükümlülüğe aykırı davrandığından bahisle 2018 Ekim dönemi doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki mahkeme kararında ise, hukuki isabet görülmemiştir….” (Ankara BİM, 4. İDD, E. 2020/1417 K. 2020/2610 T. 22.10.2020)

  
  

Doçentlik başvurularının reddi işlemlerine karşı açılacak iptal davaları idare hukukunun konusu oluşturmakta olup, Gerçek Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu olarak bu alanda tecrübe ve yetkinliğimiz ile danışan ve müvekkillerimize hizmet vermekteyiz.

Avukat Kazım Onur Gerçek

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Kazım Onur Gerçek’e aittir. Tüm makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı zaman damgalıdır. Makaleler izinsiz bir şekilde kopyalanamaz, dağıtılamaz ve özetlenemez.